Əhməd Cəmil-ƏDƏBİ TƏRCÜMƏ

01 Yan 2021 17:56
43

Cəmilzadə Ohməd Səttaroğlu1913-cü iloktyabrın 20-də İrəvan quberniyasının İrəvan şəhərində kustar sənətkar ailəsində doğulmuşdur. Dörd yaşında ikən atasını itirmiş, anasının himayəsi altında boya-başa çatmışdır. İbtidai və orta təhsili Gəncə şəhər məktəblərində almışdır. Orta məktəbin yeddinci sinfində oxuyarkən "Gözəl Qafqaz" adlı ilk şeiri 1928-ci ildə "Qızıl Gəncə" jurnalında dərc olunmuşdur.Azərbaycan Proletar Yazıçıları Cəmiyyətinin Gəncə bölməsində fəal iştirak etmişdir. Onun şeirləri "Qızıl Gəncə", "Dağıstan füqərası", "Gənc bolşevik", "Hücum", "İnqilab və mədəniyyət" qəzet və jurnallarında vaxtaşırı dərc olunurdu. SonraBakıdaAlipedaqoji institutunədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir(1930-1933). Şəmkir rayonunun Zəyəm kəndində (1933-1936), sonra Gəncədə (1936-1940) orta və ali məktəb müəllimi, metodist olmuşdur. 1940-cı ilin sentyabr ayından Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqında şeir bölməsində məsləhətçi, "Odəbiyyat qəzeti"ndə ədəbi işçi, məsul katibi şləmiş, sonra ittifaqın məsul katibi seçilmişdir (1940-1942).
İkinci Dünya müharibəsi illərində Şimali Qafqaz, Krım cəbhə qəzetləri ("Döyüşzərbəsi", "Hücum", "Vətən uğrunda irəli") redaksiyalarında çalışmışdır(1942-1943).Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin məsul katibi (1944-1947), həm də idarə heyətinin üzvü seçilmişdir. Uzun müddət "Odəbiyyat qəzeti", "Azərbaycan" və "Ulduz" jurnallarıredaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
1948-ci ilin oktyabrınadək səhhəti üzündən işləməmişdir. Sonra 1948-ci ilin oktyabrında Azərbaycan Sovet Yazıçıları İttifaqında idarə heyətinin məsul katibi seçilmişdir. 1950-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında məsləhətçi, 1951-ci ildə "Odəbiyyat qəzeti"ndə müvəqqəti redaktor işləmişdir. Azərnəşrdə baş redaktor, redaktor (1953-1955), Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyində məsləhətçi(1956-1959), "Azərbaycan" jurnalırının redaktoru (1959-1960), Azərnəşrin baş redaktoru(1962-1963),Gənclik nəşriyyatında redaktor(1964-1967), "Ulduz" jurnalında baş redaktor işləmişdir (1973 1977). Rus, gürcü, Ukrayna, erməni, özbək, belorus, tacik və s. dillərdən Azərbaycan dilinə tərcümələr etmişdir. Xidmətlərinə görə iki dəfə "Qırmızı Omək Bayrağı"ordeni, Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı və medallarla təltif olunmuşdur. 1977-cı il sentyabrın 27-də Bakıda vəfat etmişdir.

CAN NƏNƏ BİR NAĞIL DE
-Ay nənə, bir nağıl da de!
- Ömrüm-günüm, yat daha,
Hamısını indi desəm, nağıl qalmaz sabaha.
- Can nənə, de birini də.
-Ağrın alım, sözə bax.
Evimizdə səndən savay, gör heç varmı bir oyaq?
Gecə keçib, ev soyuyub, hənir gəlmir ocaqdan;
Taxt üstündə məstan pişik, odur, yatıb bayaqdan.
Ört üstünü, dərdin mənə, bax, eşikdə yel əsir…
- Qar yağırmı?
- Elə yağır… sazaq qılınc tək kəsir…
Belə yağsa, qar sübhəcən yolu-izi örtəcək;
Kirpiklərin lap qovuşub, cırtdan bala, yat görək.
Nənə yığır düyünçəyə iynəsini, sapını,
Külək hərdən taqqıldadır pəncərəni, qapını.
Körpə çəkir təzə, güllü yorğanını üzünə,
Gözlərini yumur… amma yuxu getmir gözünə.
-Ay nənə, o kimdir elə pəncərəni bərk vurur?
- Heç kim deyil, yat, ay bala, yeldir, qarı sovurur...
Bir gizilti duyur uşaq vücudunda bu ara,
Həsrət qonan gözlərini zilləyərək divara,
Çarpayının baş ucunda öz əliylə asdığı
Şəklə baxır, fikrə gedir, qucaqlayıb yastığı…
- Bəs ay nənə, atam indi haradadır, görəsən?!
- Bıy başıma nələr, oğul, yatmayıbsan hələ sən?!
-Axı, nənə, heç demirsən atam haçan gələcək,
İndi onu səngərdə bəs üşütmürmü qar, külək?
- Ömrüm-günüm, körpə quzum, qurban olum adına,
Niyə köks ötürürsən o düşəndə yadına?
Atan yazır: hələ xoşdur bu tərəfdə havalar.
Deyir oğlum darıxmısan, görüşərik bu bahar.
Bağçalarda çiçək açar gülöyşə nar, yasəmən,
Qaranquşlabir zamandaqayıdaramkəndəmən…
Heç darıxma, dərdin alım, atan gələr, o zaman
Sənə çoxlu nağıl deyər əsgərlikdən, davadan!
Di yat, indi gecə keçir…
- Onda, nənə, ay nənə!
Qoy kəsməyək ağ toğlunu, qalsın atam gələnə.
-Yaxşı, bala, qoy bağlarda çiçək açsın nar, ərik,
Sağlıq olsun, ağ toğlunu atan üçün kəsərik.
Mən eyvana xalı sallam, anan evi bəzəyər,
El qaydası süfrə açar, qohum-qonşumuz gələr.
Sən atanı qucaqlar, üz-gözündən öpərsən,
Qocababansaz kökləyib,nağıldeyər sübhəcən…
Körpə güldü… həsrət qonan gözlərindən uçdu qəm,
Öpdü onun xəyalını indi özgə bir aləm;
Qaranquşlar uçub gəldi, açdı çiçək, güldü yaz…
Qucaqladı atasını, sonra kimsə çaldı saz…
Körpə özü hiss etmədən, onu yuxu apardı,
Çöldə isə bütün gecə külək tufan qopardı...


NƏNƏ, QILƏY NƏĞIL BOT!
-Nənə, ijən nəğıl bot!
-Bəştı ğıbone nənə!
Həmə ısət bıvotım nibəmand bə maşkinə.
-Nənə, iqləən bıvot.
-Bə sıxani qüş bıdə,
Kəsi oğo mandə ni, sıvoy ıştı ım kədə.
Şəv dəvardə, ve sarde, kiyədə zil mandə ni,
Taxti piyo pişikən hıtə, miyo kardəni.
Edə ıştə andomi, bentonədə vo qındə
-Va voəydə? -Voəydə...
Sard bənə tijə şımşi həni astə bıredə.
Jıqnə bışo tosə bə maştə roxun qin bəbe,
Edə çəşon, baləma, bıhıt, hanı şin bəbe.
Qırdə kardedə nənə rişə, toği,darzəni, S
ardınə vo pencarə, bə oçınedə həni.
Nin kardedə lefədə ıştə qədə bədəni
Hırdən çəşon edoydə, hanışən oməydəni.
-Ha nənə, əv kiye ki, bə bə-pencə zü jəydə?
-Hiç kəs ni, bıhıt, balə, voye, jəqo züzəydə.
Peşo çı korpə balə con dəmande qızqıziə
Çəşiş qıni bə divo kami, qədəy pelarzə.
Mexiko ehaştə bə qılə şəkılış vinde,
Mıddəti əv şe bə fik, tikəy tamlüjə mande.
-Bəs çımı pıə ısət kovrədəye, ha nənə?!
-Viy əmonıme, zoə, bə ohan şə niş hələ?
-Votedəbiş əv bomə, kıve, bəs oməydəni?
Vayloko sanqərədə ısət dətəsəydəni?
-Ha çımı xosə balə, kü bıbam tıro əmə,
Çiçiro ox kəşedəş qəteədə çəy nomə?
Iştı pıə nıvıştə: "Həvo çoke ımrədə,
Bəçımı zoə botan boməm əvəsorədə.
Boğonədə mivə don kaşone zizə kenə,
Obəqardəm az bə di ijən bəbem dəşmənə.
"Bomə oməsor. Xıfət məkə kamiko, veko,
Tıro nəğıl bəvote əsğərəti, daveko.
De bıhıt, şəv dəvardə...
-Jaqo beyədə, nənə,
Məbıram sıpyə kovi, oqatam bəçəy oməy.
-Bə çəş! Bıdə boğondə zizə bıkən mivə don,
Həminə sıpyə kovi bəyro obəbıremon.
Az xali obəğandem, moəyı kə dəbərost,
Qırdə bəben bəçəmə so hamsüə, həmro, düst
Iştə pıə kəforədə nıştero bəjəş vaştə,
Peşo bobo saz bəjə, bahande de bə maştə.
Dəmand sırə qədəli, pərə çə çəşonko ğəm,
Obe çəy xıyolədə qılə ğəşənqə aləm.
Diədə əvəsore, obə vıl handə kijə,
Vaşte bəştə pıə və, kəsi dəmande saz jəy.
Hejo də ım fikonnə hani qədəli barde,
Bentonədə ə şəvi vaylo ədovət karde.

                      Ənıvışt: Ə.Cəmil
  Bə Tolışə zıvon tərcüməəkə: Pərviz Həkimov

Oxşar xəbərlər