ZAZACA’YI ANLAMAK…

29 İyn 2017 21:00
825

Zazaca, Hint-Avrupa dillleri grubu içindeki İrani dillerden biridir. Yaklaşık 40 civarında olan İrani (Fars, Kürt, Beluç, Tacik, Paraçi, Ermeni, Semnani, Taliş, Gilek, Lor, Tat, Oset, Mazenderani, Herzendi, Sengeseri, Lek, Kilid…vs) dilleri arasında en çok konuşulan dilin Farsça olduğu bilinmektedir.

İrani diller arasında önemli ölçüde sözcük benzerliği bulunmaktadır. Ama bu benzerlik  birinin diğerinin lehçesi veya şivesi olduğunu asla göstermez! Zazaca ve Kürtçe arasındaki bazı ortak/benzer kelimelere bakarak Zazacayı "Kürtçe’nin lehçesi" olarak göstermeye ve bu temelsiz iddiaya herkesi inandırmaya çalışanlar, aynı kelimelerin Farsça dâhil diğer İrani dillerde de ortak kullanıldığını elbette biliyorlar. Ama politik  amaçları uğruna bilimsel  gerçekleri çarpıtmaktan da geri durmuyorlar ne yazık ki…
Bu tabloyu objektif bakış açısıyla inceleyiniz… Zazaca’nın çok daha farklı bir dil olduğunu anlamak için akıldan noksan olmak gerekiyor…

Vatey Verénon     Ata sözlerimiz
Desto vengra şelpi(veng) nina……………...................................................Boş elden ses gelmez.
Aqıl ceniyon hun çaqé yindo……………..………………………..................................Kadının aklı dizindedir.
Heş bı pil, leyir pey kayken…….………………………………………………..Ayı yaşlanınca , yavruların maskarası olur.
Çarey heme çi esto, ey merg çinyo……………………………………………Herşeyin çaresi var,sadece ölümün çaresi yoktur.
Ga mıreno çermé yé monen, merdım mıren numeyi monen……….Öküz ölür derisi kalır, yiğit ölür adı kalır.
Non xu lete meke,tase xu veng meverdı,tı çıqa şeni ındı borı……Ekmeğini parça parça etme,tabağını boş bırakma, yiyebildiğin kadar ye.
Do waştış,nun waştış,céni waştıştı lımıtıki nébeno…………………..Ayran istemek, yemek istemek,kız istemek gizlenmez(utanılmaz)
Hetun lıng to sılén nébi, lewé to çorın nébeni…………………………..Ayakların gübrelenmeden, dudakların yağlanmaz(yağı tatmaz)
Darahénı’ra Ahmet Umut ALİ’ré , ma zaf teşekkür keni.

GEÇMİŞE ÖZLEM
Çı lez viyerti ay roci
Çı lez 'emrê mı viyert...
Dewa mı çımandê ver ra vêrena
Qey apey bêrê ay roc se beno
Se beno kı ezo oncina şêro bızêko ver
Se beno ezo oncina şêro momık ra yew goşey üngürı boro
Se beno...

Türkçesi:
Çabucak(ne çabuk) geçti o günler
Çabucak(ne çabuk) geçiverdi ömrüm...
Köyüm gözlerimin önünden geçiyor
Ne olur sanki geri gelse o günler
Ne olur ki ben yine gitsem oğlakların önüne
Ne olur ben yine gidip momık'da bir salkım üzüm yesem
Ne olur...

     Abdulkadir Büyüksayar,
              Türkiyə.

 

Oxşar xəbərlər